گزارشی از وضعیت بازارهای وام‌دهی پروتکل Aave نشان می‌دهد برخی وام‌هایی که با دارایی‌های سودده وثیقه‌گذاری شده‌اند، حاشیه امنیت بسیار کمی تا لیکوییدیشن دارند. بررسی‌های منتشرشده در ۹ اکتبر ۲۰۲۶، دو بازار را برجسته می‌کند: توکن‌های PT-AUSD در شبکه Monad و توکن‌های syrupUSDC در شبکه Arc. در این موقعیت‌ها، مسئله فقط ارزش اسمی وثیقه نیست؛ بلکه سرعت تبدیل آن به پول نقد نیز اهمیت دارد.

سلامت وام در Aave چگونه محاسبه می‌شود؟

Aave برای ارزیابی ریسک هر وام از شاخصی به نام Health Factor یا «ضریب سلامت» استفاده می‌کند. این شاخص ارزش وثیقه را با توجه به آستانه لیکوییدیشن، در مقایسه با بدهی وام‌گیرنده می‌سنجد. اگر ضریب سلامت به کمتر از ۱ برسد، موقعیت می‌تواند واجد شرایط لیکوییدیشن شود.

در داده‌های ۹ اکتبر، ضریب سلامت تأمین‌کنندگان بزرگ PT-AUSD در بازار Monad بین ۱٫۰۱ تا ۱٫۱۸ قرار داشت و مقدار میانه حدود ۱٫۰۳ بود. این یعنی بخشی از وام‌ها تنها فاصله اندکی با آستانه لیکوییدیشن داشتند؛ هرچند افت قیمت یا تغییر شرایط بازار برای فعال شدن لیکوییدیشن باید در چارچوب پارامترهای دقیق همان موقعیت بررسی شود.

چرا وثیقه سودده می‌تواند خطرناک باشد؟

توکن‌های PT-AUSD در بازارهای Pendle به بازده ثابت و تاریخ سررسید مشخص مرتبط‌اند. کاربران می‌توانند این توکن‌ها را در Aave به‌عنوان وثیقه سپرده‌گذاری کنند و در برابر آن استیبل‌کوین‌هایی مانند USDC و USDT0 وام بگیرند.

این روش به کاربران اجازه می‌دهد از یک دارایی سودده برای دریافت اعتبار استفاده کنند؛ اما اگر قیمت قابل معامله وثیقه کاهش یابد یا نقدشوندگی آن محدود شود، موقعیت وام‌گیری آسیب‌پذیرتر خواهد شد. در بازار Monad، گزارش نشان می‌دهد همه تأمین‌کنندگان بزرگ PT-AUSD بدهی داشتند؛ موضوعی که اهمیت بررسی سلامت این موقعیت‌ها را افزایش می‌دهد.

مشکل اصلی؛ دریافت وثیقه با تبدیل آن به پول نقد فرق دارد

هنگامی که یک موقعیت واجد شرایط لیکوییدیشن می‌شود، لیکوییدیتور باید ابتدا بدهی وام‌گیرنده را بازپرداخت کند. در مقابل، بخشی از وثیقه را دریافت می‌کند و برای جبران هزینه خود باید بتواند آن را به ارزش مناسب بفروشد یا بازخرید کند.

در مورد PT-AUSD، توکن‌ها پیش از سررسید ممکن است نیازمند فروش در بازار باشند. بنابراین، ارزش محاسبه‌شده توسط اوراکل Aave الزاماً با مبلغی که در یک فروش فوری به دست می‌آید برابر نیست. اگر عمق بازار کم باشد یا فروش با تخفیف انجام شود، سود مورد انتظار لیکوییدیتور کاهش می‌یابد.

به بیان ساده، وثیقه‌ای که روی کاغذ ارزش کافی دارد، لزوماً به همان سرعت و قیمت به پول نقد تبدیل نمی‌شود.

ریسک syrupUSDC در شبکه Arc

بازار دوم مربوط به syrupUSDC در شبکه Arc است. در این بازار، دو موقعیت بزرگ حدود ۹۷ درصد از کل syrupUSDC سپرده‌گذاری‌شده را تشکیل می‌دادند. چنین تمرکزی اهمیت نقدشوندگی و توانایی خروج از موقعیت‌های بزرگ را بیشتر می‌کند.

دارندگان syrupUSDC می‌توانند وثیقه خود را در بازار محلی بفروشند یا برای بازخرید از مسیر اتریوم اقدام کنند. بااین‌حال، مسیر دوم ممکن است به صف برداشت Maple وابسته باشد و چند ساعت زمان ببرد. اگر لیکوییدیشن فوری باشد، این تأخیر می‌تواند هزینه تأمین مالی را افزایش دهد یا بازیابی وجه را پیچیده‌تر کند.

افزایش سقف بازار همیشه به معنای کاهش ریسک نیست

بررسی‌های LlamaRisk در ۹ اکتبر افزایش سقف برخی بازارهای وثیقه را پیشنهاد کرده‌اند. بالا بردن سقف می‌تواند امکان سپرده‌گذاری و وام‌گیری بیشتر را فراهم کند، اما در صورت رشد سریع موقعیت‌ها، نیاز به نقدشوندگی و ظرفیت تسویه نیز افزایش می‌یابد.

بنابراین، افزایش سقف بازار باید همراه با بررسی عمق معاملات، هزینه تبدیل وثیقه، زمان بازخرید و توان مالی لیکوییدیتورها باشد. اگر این عوامل متناسب با اندازه بازار رشد نکنند، فاصله میان ارزش اسمی وثیقه و مبلغ واقعی قابل بازیابی می‌تواند به یک ریسک جدی تبدیل شود.

جمع‌بندی؛ در دیفای فقط به بازده نگاه نکنید

بازارهای وام‌دهی Aave نشان می‌دهند که استفاده از دارایی‌های سودده به‌عنوان وثیقه می‌تواند فرصت‌های بیشتری برای دریافت اعتبار ایجاد کند، اما در عین حال ریسک‌های جدیدی به همراه دارد. ضریب سلامت پایین، تمرکز وثیقه در چند موقعیت بزرگ و تأخیر در تبدیل دارایی به پول نقد، همگی می‌توانند فرایند لیکوییدیشن را دشوارتر کنند.

نکته کلیدی: در وام‌دهی دیفای، ارزش وثیقه و امکان نقد کردن آن دو موضوع متفاوت‌اند. پیش از استفاده از اهرم، علاوه بر نرخ بازده، ضریب سلامت وام، عمق بازار، شرایط بازخرید و هزینه‌های احتمالی لیکوییدیشن را نیز بررسی کنید.