رقابت برای مقاوم‌سازی بلاکچین اتریوم در برابر تهدید رایانه‌های کوانتومی وارد مرحله تازه‌ای شده است. zkSync از فناوری جدیدی برای تأیید سریع‌تر بلاک‌های اتریوم رونمایی کرده، در حالی که Starknet در حال بررسی تبدیل‌شدن به یک بلاکچین مستقل است تا بتواند مسیر امنیت کوانتومی خود را سریع‌تر دنبال کند.

این دو رویکرد نشان می‌دهند که پروژه‌های لایه دوم اتریوم برای ادامه فعالیت، تنها به افزایش سرعت و کاهش کارمزدها فکر نمی‌کنند؛ بلکه امنیت بلندمدت، همکاری با مؤسسات مالی و مدل درآمدزایی نیز به اولویت‌های مهم آن‌ها تبدیل شده‌اند. منبع: CryptoSlate

زی‌کی‌سینک از فناوری جدید خود رونمایی کرد

شرکت Matter Labs، توسعه‌دهنده zkSync، فناوری جدیدی به نام Airbender Prime معرفی کرده است. به گفته این شرکت، این سیستم توانسته ۹۹ درصد از ۷۲۰۰ بلاک متوالی شبکه اصلی اتریوم را روی یک کارت گرافیک NVIDIA RTX PRO 6000 Blackwell، در کمتر از ۱۰ ثانیه برای هر بلاک اثبات کند.

این عملکرد با معیار «اثبات بلادرنگ» بنیاد اتریوم هم‌خوانی دارد؛ معیاری که هدف آن تولید اثبات رمزنگاری برای ۹۹ درصد بلاک‌ها در حداکثر ۱۰ ثانیه است.

به زبان ساده، اثبات رمزنگاری روشی است که به شبکه اجازه می‌دهد درستی محاسبات را بررسی کند، بدون اینکه مجبور باشد تمام مراحل آن‌ها را دوباره اجرا کند. اگر این فرایند سریع و اقتصادی باشد، می‌تواند به افزایش مقیاس‌پذیری و بهبود زیرساخت امنیتی اتریوم کمک کند.

با این حال، نتیجه اعلام‌شده از سوی Matter Labs به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که تمام اهداف امنیتی و اقتصادی این فناوری محقق شده‌اند. هزینه عملیاتی در مقیاس بزرگ، اندازه اثبات‌ها و پایداری عملکرد آن همچنان به ارزیابی مستقل نیاز دارند.

استارک‌نت احتمال جدایی از اتریوم را بررسی می‌کند

در سوی دیگر، Starknet اعلام کرده است که تبدیل‌شدن به یک بلاکچین مستقل در لایه اول (Layer 1) را بررسی می‌کند. هدف اعلام‌شده این پروژه، دستیابی به شبکه‌ای کاملاً مقاوم در برابر حملات کوانتومی تا سال ۲۰۲۷ است.

استارک‌نت در حال حاضر یک شبکه لایه دوم اتریوم است؛ یعنی بخشی از پردازش تراکنش‌ها را خارج از لایه اصلی انجام می‌دهد، اما برای تسویه و دسترس‌پذیری داده‌ها به اتریوم متکی است.

این وابستگی مزایایی مانند استفاده از امنیت و زیرساخت اتریوم دارد، اما ممکن است محدودیت‌هایی نیز برای اجرای مستقل تغییرات امنیتی ایجاد کند. حتی اگر بخش‌هایی از فناوری استارک‌نت در برابر حملات کوانتومی مقاوم باشند، وابستگی‌های آن به اتریوم باید جداگانه بررسی شوند.

تبدیل‌شدن به لایه اول مستقل می‌تواند کنترل بیشتری بر زیرساخت و زمان‌بندی ارتقاها در اختیار استارک‌نت قرار دهد. با این حال، این تصمیم هنوز قطعی نیست و اجرای آن به تصمیمات حاکمیتی، توسعه فنی و طراحی مدل امنیتی مستقل نیاز دارد.

چرا رایانه‌های کوانتومی برای بلاکچین مهم هستند؟

بسیاری از بلاکچین‌ها از الگوریتم‌های رمزنگاری استفاده می‌کنند که امنیت آن‌ها به دشواری حل برخی مسائل ریاضی وابسته است. رایانه کوانتومی به‌اندازه کافی قدرتمند و مجهز به اصلاح خطا می‌تواند در آینده بعضی از این روش‌ها، به‌ویژه رمزنگاری مبتنی بر منحنی‌های بیضوی، را تهدید کند.

اتریوم نیز برای امضای تراکنش‌ها و اعتبارسنجی شبکه به چندین سازوکار رمزنگاری وابسته است. بنابراین، مقاوم‌سازی آن صرفاً با تغییر یک ابزار اثبات انجام نمی‌شود و بخش‌هایی مانند امضای حساب‌ها، امضاهای اعتبارسنج‌ها و تعهدات داده نیز به بررسی و ارتقا نیاز دارند.

بنیاد اتریوم هدف‌گذاری کرده است که لایه‌های اجرا، اجماع و داده این شبکه تا دسامبر ۲۰۲۹ در برابر تهدیدهای کوانتومی مقاوم شوند. این برنامه زمان‌بندی اعلام‌شده است و تحقق آن به اجرای موفق تغییرات فنی و بررسی‌های امنیتی بستگی دارد.

نکته مهم اینکه معرفی فناوری‌های جدید به معنای توانایی فعلی رایانه‌های کوانتومی برای شکستن امنیت اتریوم نیست؛ بحث اصلی، آماده‌سازی شبکه پیش از رسیدن چنین تهدیدی است.

زی‌کی‌سینک به‌دنبال همکاری با بانک‌هاست

برنامه زی‌کی‌سینک تنها به فناوری اثبات محدود نمی‌شود. شرکت Matter Labs در حال توسعه پلتفرم Prividium برای استفاده مؤسسات مالی تحت نظارت است؛ پلتفرمی که امکان اجرای خصوصی تراکنش‌ها و تسویه مستقیم با اتریوم را هدف قرار داده است.

طبق گزارش این شرکت، بانک مرکزی آلمان، دویچه بوندس‌بانک، در حال آزمایش موتور متن‌باز مدیریت مجوزهای Prividium در زیرساخت خود است. این موضوع به معنای راه‌اندازی کامل محصول یا عقد قرارداد تجاری قطعی با بانک نیست، بلکه از آزمایش فناوری در محیط نهادی حکایت دارد.

همچنین، مطالعه موردی Cari به پنج بانک منطقه‌ای آمریکایی اشاره می‌کند که در مجموع بیش از ۸ تریلیون دلار دارایی دارند. این رقم به دارایی بانک‌های مورد اشاره مربوط است و نباید آن را درآمد یا سرمایه جذب‌شده توسط زی‌کی‌سینک تلقی کرد.

مدل درآمدزایی از خدمات تعامل‌پذیری خصوصی نیز هنوز در حال توسعه است. در نتیجه، میزان استفاده واقعی مؤسسات و درآمد حاصل از آن همچنان مشخص نیست.

چالش درآمدزایی شبکه‌های لایه دوم

هم‌زمان با این تحولات، برخی شبکه‌های لایه دوم با مشکل هزینه‌های عملیاتی و درآمد محدود روبه‌رو شده‌اند. گزارش CryptoSlate به تصمیم برخی پروژه‌ها برای کاهش فعالیت یا تعطیلی اشاره می‌کند؛ موضوعی که نشان می‌دهد پردازش ارزان تراکنش‌ها به‌تنهایی برای تضمین پایداری اقتصادی یک شبکه کافی نیست.

در این شرایط، پروژه‌ها به‌دنبال مزیت‌های متمایزتری هستند: برخی روی فناوری امنیتی و اثبات رمزنگاری تمرکز می‌کنند، برخی استقلال از اتریوم را بررسی می‌کنند و گروهی دیگر به مشتریان سازمانی، نقدینگی و خدمات مالی تحت نظارت روی می‌آورند.

برای زی‌کی‌سینک، موفقیت به این بستگی دارد که فناوری اثبات جدید و خدمات بانکی به استفاده پایدار و درآمد واقعی تبدیل شوند. برای استارک‌نت نیز، استقلال احتمالی می‌تواند کنترل بیشتری ایجاد کند، اما مسئولیت حفظ امنیت و اداره زیرساخت مستقل را افزایش می‌دهد.

آینده اتریوم و توکن‌های ZK و STRK

تحولات جدید می‌توانند مسیر توسعه اکوسیستم اتریوم را تغییر دهند، اما نباید آن‌ها را مستقیماً به رشد قیمت توکن‌های ZK و STRK تعبیر کرد.

استفاده بیشتر از فناوری زی‌کی‌سینک یا گسترش همکاری‌های بانکی لزوماً به افزایش تقاضا برای توکن ZK منجر نمی‌شود؛ این موضوع به سازوکار کارمزدها و نقش واقعی توکن در شبکه بستگی دارد. به همین ترتیب، بررسی استقلال استارک‌نت به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش ارزش STRK نیست.

در نهایت، رقابت میان این دو پروژه بازتاب دو مسیر متفاوت است: زی‌کی‌سینک می‌خواهد زیرساختی برای اتریوم و مؤسسات مالی فراهم کند، در حالی که استارک‌نت امکان کنترل مستقل‌تر بر امنیت کوانتومی را بررسی می‌کند. نتیجه نهایی به پیشرفت فنی، ارزیابی امنیتی و توانایی هر پروژه در ایجاد درآمد پایدار وابسته خواهد بود.