شبکه کاردانو (Cardano) در حال بررسی یک راهکار اضطراری برای غیرفعال کردن ارتقای مقیاس‌پذیری خود، یعنی Leios، در شرایط بحرانی است. هدف این پیشنهاد آن است که اگر اجرای لیوس باعث بروز اختلال جدی در شبکه شود، توسعه‌دهندگان و حاکمیت کاردانو بتوانند سریع‌تر این قابلیت را متوقف کنند؛ بدون اینکه تولید عادی بلاک‌ها در شبکه متوقف شود.

این پیشنهاد را کوین هاموند (Kevin Hammond) در تاریخ ۶ نوامبر مطرح کرده است. او پیشنهاد می‌دهد در صورت وقوع مشکلات بسیار جدی، محدودیت‌های زمانی و تشریفاتی مربوط به غیرفعال‌سازی لیوس کاهش پیدا کند.

نکته مهم این است که این راهکار هنوز تصویب نشده و اجرای آن به تغییرات حاکمیتی، آزمایش فنی و تأیید سازگاری نرم‌افزارهای مختلف شبکه نیاز دارد.

لیوس چیست و چرا اهمیت دارد؟

Leios یکی از مهم‌ترین ارتقاهای فنی کاردانو برای افزایش ظرفیت پردازش تراکنش‌هاست. این سیستم با اضافه کردن نوع جدیدی از بلاک به نام Endorser Block، امکان پردازش تعداد بیشتری تراکنش را فراهم می‌کند.

در ساختار فعلی کاردانو، تولید و انتشار بلاک‌ها باید با سرعت و هماهنگی مشخصی انجام شود تا امنیت و اجماع شبکه حفظ شود. لیوس با جدا کردن بخشی از فرایند پردازش تراکنش‌ها، تلاش می‌کند محدودیت‌های فعلی را کاهش دهد.

توسعه‌دهندگان امیدوارند این ارتقا در مراحل اولیه ظرفیت پردازش شبکه را ۳ تا ۵ برابر افزایش دهد و در مراحل بعدی، امکان رسیدن به ظرفیت ۱۰ تا ۱۵ برابری فراهم شود. البته این اهداف به تکمیل آزمایش‌ها و تأییدهای حاکمیتی وابسته هستند.

پیشنهاد توقف اضطراری چگونه کار می‌کند؟

هاموند پیشنهاد کرده در صورت وقوع یک مشکل بسیار جدی در شبکه، پارامتر فنی زیر روی مقدار صفر تنظیم شود:

maxEndorserBlockTxsSize

این پارامتر حداکثر حجم تراکنش‌هایی را مشخص می‌کند که از طریق بلاک‌های تکمیلی لیوس تأیید می‌شوند.

با صفر شدن این مقدار، مسیر پردازش اضافی لیوس غیرفعال خواهد شد و کاردانو می‌تواند تولید بلاک‌های عادی خود را با سازوکار فعلی، یعنی Praos، ادامه دهد.

در این پیشنهاد، دو سطح بحرانی برای فعال‌سازی مسیر اضطراری در نظر گرفته شده است:

• شدت یک (Severity 1): مشکلات بسیار جدی که می‌توانند عملکرد یا امنیت شبکه را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهند.

• شدت دو (Severity 2): اختلالات مهمی که نیازمند واکنش سریع شبکه هستند.

در چنین شرایطی، محدودیت اطلاع‌رسانی قبلی و زمان‌بندی معمول تغییر پارامترها برای خاموش کردن لیوس کنار گذاشته می‌شود.

چرا فعال‌سازی دوباره لیوس ساده نخواهد بود؟

پیشنهاد هاموند میان خاموش کردن اضطراری و فعال‌سازی مجدد لیوس تفاوت قائل شده است.

اگر شبکه با مشکل جدی مواجه شود، امکان غیرفعال‌سازی سریع‌تر لیوس فراهم خواهد شد؛ اما برای فعال کردن دوباره آن، همچنان باید مراحل معمول تصویب تغییرات پروتکل طی شود.

این مراحل شامل رأی نمایندگان تفویض‌شده (DReps)، کمیته قانون اساسی و اپراتورهای استخرهای سهام (SPOs) است.

حتی در شرایط اضطراری نیز تصویب و اجرای تغییر حداقل به عبور از یک مرز دوره‌ای شبکه یا همان Epoch Boundary نیاز دارد. بنابراین، این سازوکار به معنای خاموش شدن فوری و بدون فرایند حاکمیتی نیست.

مانع اصلی؛ قوانین فعلی کاردانو

مشکل اینجاست که نسخه پنجم پیشنهاد اصلاح قانون اساسی کاردانو، موسوم به CAP-12، در حال حاضر تنظیم پارامترهای لیوس روی مقدار صفر را ممنوع کرده است.

در نتیجه، پیشنهاد جدید هاموند با بخشی از متن فعلی CAP-12 تعارض دارد و برای اجرایی شدن باید این محدودیت اصلاح یا استثنایی برای شرایط اضطراری در نظر گرفته شود.

علاوه بر تغییرات قانونی، تیم توسعه باید آزمایش‌های خاموش و روشن کردن لیوس را در شبکه‌های آزمایشی Preview و Preprod انجام دهد و مطمئن شود تمام نسخه‌های نرم‌افزاری نودها رفتار یکسانی دارند.

جمع‌بندی؛ توسعه سریع‌تر بدون به خطر انداختن شبکه

ارتقای Leios قرار است یکی از محدودیت‌های مهم کاردانو در پردازش تراکنش‌ها را برطرف کند؛ اما افزایش ظرفیت شبکه نباید به قیمت کاهش پایداری و امنیت آن تمام شود.

پیشنهاد توقف اضطراری تلاش می‌کند میان این دو هدف تعادل برقرار کند: کاردانو بتواند از مزایای مقیاس‌پذیری لیوس استفاده کند و در صورت بروز مشکل جدی، به سازوکار تولید بلاک فعلی بازگردد.

با این حال، این پیشنهاد هنوز در مرحله بررسی است و نباید آن را به‌عنوان قابلیتی فعال در شبکه اصلی کاردانو در نظر گرفت.