سرقت ۱.۵ میلیارد دلاری؛ فقط آغاز ماجرا

در فوریه ۲۰۲۵، هکرهای منتسب به کره شمالی حدود ۱.۵ میلیارد دلار دارایی دیجیتال از صرافی بای‌بیت (Bybit) سرقت کردند. اما انتقال رمزارزها از کیف پول‌های قربانیان، پایان عملیات نبود؛ مجرمان باید راهی پیدا می‌کردند تا دارایی‌های سرقت‌شده را به پول یا منابع مالی قابل‌استفاده تبدیل کنند. گزارش تازه CryptoSlate نشان می‌دهد که این مرحله به شبکه‌ای از واسطه‌ها، ارائه‌دهندگان خدمات مالی غیرقانونی و بازارهای زیرزمینی وابسته است.

محقق بلاکچین چگونه به شبکه نفوذ کرد؟

زک‌ایکس‌بی‌تی (ZachXBT)، محقق شناخته‌شده حوزه بلاکچین، برای شناسایی واسطه‌های مرتبط با پول‌های سرقت‌شده، خود را به‌عنوان مشتری وارد یک شبکه انتقال رمزارز کرد. او طبق روایت منتشرشده، حدود ۳۴۹٬۷۰۰ واحد USDC را برای انجام تراکنش‌ها به کار گرفت و پذیرفت که در هر سفارش تکمیل‌شده، حدود ۵ درصد زیان را تحمل کند تا اعتماد واسطه‌ها را به دست آورد.

این روش به او امکان داد اطلاعاتی فراتر از داده‌های عمومی بلاکچین به دست آورد؛ از جمله گفت‌وگوهایی درباره انتقال‌های برنامه‌ریزی‌شده و ارتباط میان برخی کیف پول‌ها. طبق گزارش، این تحقیقات به شناسایی بیش از ۱۲ میلیون دلار دارایی مرتبط با سرقت بای‌بیت کمک کرد. البته مبلغی که برای انجام تراکنش‌ها استفاده شد، لزوماً به معنای از دست رفتن کامل همان مبلغ نیست.

چرا ردیابی تراکنش‌ها به‌تنهایی کافی نیست؟

بلاکچین‌های عمومی اطلاعاتی درباره جابه‌جایی دارایی‌ها ثبت می‌کنند، اما مشاهده یک تراکنش همیشه هویت واقعی صاحب کیف پول یا هدف انتقال را مشخص نمی‌کند. مجرمان نیز می‌توانند وجوه را میان تعداد زیادی آدرس و شبکه مختلف جابه‌جا کنند و از خدمات واسطه‌ای برای پیچیده‌تر کردن مسیر پول استفاده کنند.

در این پرونده، ارتباط مستقیم با واسطه‌ها اطلاعاتی درباره تراکنش‌های آینده و روابط تجاری پشت آن‌ها فراهم کرد. این موضوع نشان می‌دهد که ترکیب تحلیل آن‌چین با شواهد خارج از بلاکچین می‌تواند به شناسایی شبکه‌های پول‌شویی کمک کند؛ هرچند چنین اطلاعاتی همچنان باید با شواهد مستقل بررسی شود.

مسدود شدن ۴۴۲ هزار دلار تتر

طبق گزارش CryptoSlate، زک‌ایکس‌بی‌تی اعلام کرد اطلاعات به‌دست‌آمده از تحقیقات او به شناسایی مجموعه‌ای از دارایی‌های مرتبط با حمله بای‌بیت و مسدود شدن حدود ۴۴۲ هزار USDT توسط شرکت تتر کمک کرده است.

این دو عدد را نباید با یکدیگر اشتباه گرفت: شناسایی بیش از ۱۲ میلیون دلار دارایی به معنای مسدود شدن تمام آن مبلغ نیست. همچنین، مسدود شدن توکن‌ها لزوماً به معنای بازگرداندن آن‌ها به قربانیان نیست؛ بازیابی نهایی می‌تواند به اقدامات حقوقی، کنترل دارایی‌ها و همکاری واسطه‌های مالی وابسته باشد.

بازارهای زیرزمینی؛ کسب‌وکار میلیارددلاری

این شبکه‌ها تنها به یک سرقت محدود نیستند. وزارت خزانه‌داری آمریکا در سپتامبر ۲۰۲۶ بازار زیرزمینی Xinbi Guarantee را تحریم کرد و اعلام کرد که این پلتفرم از حدود سال ۲۰۲۲ بیش از ۲۴ میلیارد دلار دارایی دیجیتال و پول فیات را پردازش کرده است. این رقم حجم فعالیت گزارش‌شده پلتفرم است و نباید تمام آن را پول غیرقانونی اثبات‌شده تلقی کرد.

پیش از آن نیز گروه Huione در کانون اقدامات ضدپول‌شویی آمریکا قرار گرفته بود. شبکه‌های مشابه می‌توانند خدماتی مانند تبدیل رمزارز، تسویه پرداخت و ارتباط با فروشندگان را در اختیار مشتریان غیرقانونی قرار دهند. زمانی که یک پلتفرم مسدود می‌شود، بخشی از مشتریان ممکن است به ارائه‌دهندگان جایگزین منتقل شوند؛ به همین دلیل، تعطیلی یک وب‌سایت یا سرویس به‌تنهایی لزوماً کل شبکه را از بین نمی‌برد.

چرا تتر برای مجرمان یک نقطه آسیب‌پذیر است؟

تتر و برخی دیگر از استیبل‌کوین‌های متمرکز، برخلاف بیت‌کوین، از سوی یک شرکت صادر می‌شوند. این شرکت می‌تواند در شرایط مشخص، امکان انتقال توکن‌های موجود در آدرس‌های تعیین‌شده را مسدود کند. چنین قابلیتی به محققان و نهادهای قانونی یک نقطه مداخله بالقوه می‌دهد؛ به‌ویژه زمانی که دارایی‌های مشکوک هنوز در آدرس‌های قابل‌کنترل توسط صادرکننده قرار دارند.

بااین‌حال، همه رمزارزها چنین سازوکاری ندارند. بیت‌کوین صادرکننده متمرکزی ندارد که بتواند مستقیماً یک آدرس را مسدود کند؛ در این موارد، اقدام قانونی یا دسترسی به کلیدهای خصوصی و خدمات نگهدارنده دارایی ممکن است نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

نتیجه؛ سخت‌ترین مرحله، خرج کردن پول سرقت‌شده است

پرونده بای‌بیت نشان می‌دهد که سرقت رمزارز فقط یک مسئله فنی نیست. مجرمان برای استفاده از دارایی‌های دزدیده‌شده به شبکه‌ای از واسطه‌ها، خدمات پرداخت و بازارهای زیرزمینی نیاز دارند؛ شبکه‌ای که می‌تواند به نقطه ضعف آن‌ها تبدیل شود.

ردیابی دارایی‌ها، شناسایی واسطه‌ها و مسدود کردن بخشی از وجوه می‌تواند روند پول‌شویی را مختل کند، اما تضمینی برای بازیابی کامل سرمایه نیست. مقابله مؤثر با این شبکه‌ها به همکاری شرکت‌های رمزارزی، صادرکنندگان استیبل‌کوین، محققان بلاکچین و نهادهای قضایی نیاز دارد.

نکته کلیدی: در سرقت‌های بزرگ رمزارزی، پیدا کردن مسیر پول تنها بخشی از کار است؛ چالش اصلی این است که پیش از انتقال دوباره دارایی‌ها، بتوان آن‌ها را به‌طور قانونی و عملی متوقف کرد.